Cognitieve gedragstherapie (CGT) is een van de beste manieren om slapeloosheid te behandelen. Toch wordt het maar door weinig artsen aanbevolen. Het blijkt even goed te werken als geneesmiddelen en beter dan hypnose. De ernstigste symptomen van slapeloosheid worden de helft minder en de mensen die er vier tot acht weken mee doorgingen, hebben ervaren dat de symptomen daarna nog eens 25 procent afnemen. Het heilzame effect kan tot twee jaar aanhouden, zo blijkt uit onderzoek.
De belangrijkste tactieken in de CGT houden in dat mensen niet langer in bed doorbrengen dan de tijd die ze er slapen, dat het aantal prikkels wordt afgestemd op de slaap-waakcyclus, en dat ze gewoontes rond het slapengaan ontwikkelen die de slaap bevorderen. Ook leren mensen ontspanningstechnieken en leren ze om te gaan met hun vrees dat slaaptekort desastreuze gevolgen heeft.
Naar schatting slaapt tot 15 procent van de volwassenen weleens een maand lang gedurende de meeste nachten slecht, maar sommigen kampen jarenlang met dit probleem.
Bron: Journal of the American Medical Association, 2008; 300: 2474-2475
Een rol voor de toekomst
Er worden steeds meer toepassingen van deze simpele methode tegen stress ontdekt. Zo heeft meditatie zijn nut al bewezen bij de behandeling van psoriasis (een huidaandoening), diabetes type 2 (de zogenaamde ‘ouderdomsdiabetes’), slaapproblemen, eetstoornissen en symptomen van kanker. De samenhang tussen meditatie en medicijn zien we nog in de gemeenschappelijke oorsprong van de terminologie: het Latijnse woord mederi, wat helen betekent8.
De interessantste ontdekking tot dusver is de positieve invloed op kinderen met leerproblemen en ADHD (aandachttekortstoornis met hyperactiviteit). In een pilotstudie onder 24 adolescenten met leerproblemen bleken alle deelnemers na vijftien weken mindfulness-meditatie minder angstig en waren hun sociale en intellectuele vaardigheden verbeterd9.
Hetzelfde effect werd geconstateerd bij ADHD. Onderzoekers aan de UCLA kwamen tot de conclusie dat mindfulness-training een effectieve behandeling is bij een bepaalde categorie volwassenen en adolescenten met ADHD en kan leiden tot verbetering van gedrags- en neurocognitieve tekortkomingen10.
Waardoor meditatie nu zo heilzaam is voor zo’n breed scala van aandoeningen is niet duidelijk, maar waarschijnlijk hangt het samen met stresshormonen. Slechts vier maanden regelmatig mediteren is al genoeg om het niveau van het stresshormoon cortisol, dat betrokken is bij een groot aantal gezondheidsproblemen, te verlagen11. Meditatie beïnvloedt ook andere aspecten van ons welbevinden – fysiologische en psychologische – en zelfs onze hersenfunctie12.
Wat het mechanisme ook moge zijn, het is duidelijk dat meditatie heilzaam kan zijn voor ons allemaal. Ik citeer de woorden van de grote boeddhistische leraar uit Tibet, de eerbiedwaardige Sogyal Rinpoche: ‘Het geschenk om jezelf te leren mediteren is in dit leven het grootste geschenk dat je jezelf kunt geven.'
Joanna Evans
1 Brain Behav Immun, 2008 Jul 19; Epub ahead of print
2 J Pain, 2008; 9: 841-848
3 Pain, 2008; 134: 310-319
4 Stroke, 2000; 31: 568-573
5 Am J Hypertens, 2005; 18: 88-98
6 Psychosom Med, 1987; 49: 493-507
7 J Pers Soc Psychol, 1989; 57: 950-964
8 JAMA, 2008; 300: 1350-1352
9 Complement Health Pract Rev, 2008; 13: 34-45
10 J Atten Disord, 2008; 11: 737-746
11 Psychoneuroendocrinology, 1997; 22: 277-295
12 JAMA, 2008; 300: 1350-1352
