Wie geregeld een CT-scan (computertomografie) krijgt, loopt een sterk verhoogd risico van kanker. Radiologen schijnen zich dat niet te realiseren, zo blijkt uit een nieuw onderzoek waarin ontdekt werd dat sommige patiënten 70 CT-scans in acht jaar hadden gehad. Cumulatief is dat een stralingsdosis die 21 keer zo groot is als die in Hiroshima en Nagasaki toen de atoombommen daarop gevallen waren.
De onderzoekers, van Brigham en Women’s Hospital in Boston, bestudeerden de casusverslagen van 130 patiënten die een spoedeisende behandeling hadden gehad. Hoewel maar een handvol van hen 70 CT-scans gekregen had, had de helft van alle patiënten de afgelopen acht jaar minstens tien CT-scans gehad. Cumulatief betekent dat nog steeds drie keer zoveel straling als in Hiroshima.
Uit eerder onderzoek was al gebleken dat CT-scans tot 2 procent van alle gevallen van kanker veroorzaken. Uit dit recentste onderzoek komt naar voren dat het risico bij patiënten die meer dan één scan krijgen, wel eens veel hoger kan liggen.
BRON: American Journal of Roentgenology, 2009; 192: 887
Immunosuppressie
Een voor de hand liggende oorzaak van het verband met infecties is dat deze middelen het immuunsysteem onderdrukken. De TNF-blokkers adalimumab (merknaam Humira) en infliximab zijn middelen die de ‘biologische respons modificeren’ in de zin dat ze de aanmaak blokkeren van tumornecrosefactor, een eiwit dat ontstekingsreacties reguleert. In de geneeskunde wordt aangenomen dat dit eiwit achter de ontstekingsreactie zit van reumatoïde artritis en andere auto-immuunziekten. Net als veel andere geneesmiddelen werken de TNF-blokkers zonder veel onderscheid: ze blokkeren elke immuunrespons tegen infecties waarbij TNF een grote rol speelt1.
Het verband tussen deze middelen en tbc is al in oktober 2004 gesignaleerd door Health Canada, de Canadese toezichthoudende autoriteit voor geneesmiddelen. In die maand publiceerden zij een overzicht van 1233 gevallen van negatieve bijwerkingen van infliximab en etanercept, die gemeld waren tussen januari 2000 en mei 2004. Daaronder was een aantal ernstige infecties, zoals tbc.
Het verband met kanker
Dit verband vormt eigenlijk de tweede nekslag voor deze groep geneesmiddelen. Enkele jaren na de introductie van TNF-blokkers op de markt, ontdekte de FDA een verband tussen deze middelen en lymfoom: een vorm van kanker van het lymfatisch systeem, dat onderdeel is van het immuunsysteem. Inmiddels wordt bij deze middelen gewaarschuwd voor deze vorm van kanker. Dit, naar aanleiding van klinische onderzoeken waaruit bleek dat bij patiënten die infliximab gebruiken de incidentie van lymfomen zes keer zo hoog ligt als valt te verwachten.
Momenteel maakt de FDA zich met name zorgen over het mogelijke verband van TNF-blokkers met lymfomen en andere vormen van kanker bij kinderen en jongvolwassenen. Vanaf 1998, vlak na de toelating van de eerste TNF-blokker, tot april 2008 zijn er namelijk 30 meldingen geweest van kanker bij deze subgroep. Het gaat om meldingen van kanker bij kinderen en jongvolwassenen die ontstaan is voordat ze achttien jaar waren en terwijl zij een TNF-blokker gebruikten. In ongeveer de helft van de gevallen ging het om een lymfoom, waaronder zowel Hodgkin- als non-Hodgkinlymfomen. Ook heeft de FDA meldingen gekregen van andere vormen van kanker bij kinderen en jongvolwassenen, ontstaan tijdens het gebruik van deze middelen, zoals leukemie, melanomen en kwaadaardige tumoren van vaste organen.
In Nederland worden TNF-blokkers bij reumatoïde aandoeningen pas gebruikt wanneer de respons op andere middelen onvoldoende is. Maar de snelheid waarmee ze wereldwijd de bestsellerlijsten haalden, juist in de tijd dat de ster dalende was van Vioxx (de eens zo bejubelde cox-2-remmer), geeft aan dat ook hierover te vroeg gejuicht is.
Lynne McTaggart
Over veiligere manieren om reumatoïde aandoeni
