Wondermiddelen die geen wonderen doen

Zo groot is ons verlangen naar wondermiddelen voor ernstige ziekten zoals kanker en hartziekten, dat maar al te veel medische trials afgebroken worden zodra de eerste tekenen van een nieuwe doorbraak aan de horizon gloren. Onveranderlijk worden de bevindingen in vette koppen in de kranten aangekondigd en ook de medische tijdschriften raken zo enthousiast dat ze de resultaten met spoed publiceren zodat ze meteen beschikbaar zijn.
Helaas blijken vrijwel al die wondermiddelen uiteindelijk een schot in de lucht, met als enige resultaat dat weer een groep patiënten valse hoop heeft gekregen.
Bij een onderzoek naar dit verschijnsel werden 143 trials gevonden die vroegtijdig waren beëindigd, vaak nadat pas de helft van alle patiënten een behandeling had voltooid. Al die trials waren afgebroken op het moment dat de resultaten veelbelovend leken. Maar als ze voltooid waren volgens de normale gang van zaken, waren de uitkomsten waarschijnlijk veel minder imposant geweest. Bijwerkingen of verslechtering van de toestand van de patiënt worden namelijk meestal pas later duidelijk. Interessant is dat vrijwel alle voortijdig afgebroken trials door een farmaceutisch bedrijf werden gesponsord.
Deze voortijdige afbreking van trials is een relatief nieuwe ontwikkeling. We zouden het als een heel menselijk fenomeen kunnen opvatten, aangezien we allemaal heel graag willen geloven dat we een oplossing hebben voor bepaalde grote doodsoorzaken. Maar we kunnen het ook zien als een manier voor farmaceutische bedrijven om heel snel winst te maken5.
5JAMA, 2005; 24: 2203-2209